Voor een regionale samenwerking van vier gemeenten voer ik momenteel een QuickScan Stevig Lokaal Team uit. En mijn boodschap is daar eigenlijk altijd dezelfde: geen gemeente begint op 0 en geen gemeente staat op 10.
Op alle zeven kenmerken van stevige lokale teams zijn al stappen gezet. Overal zie ik onderdelen die stevig staan, goed werken en behouden moeten blijven. Soms steviger dan gemeenten zelf denken. En dat is ook een feestje waard!
Tegelijkertijd staat ook geen enkele gemeente al op een 10. En dat is ook niet zo vreemd. Een stevig lokaal team bouw je niet één keer. Het vraagt onderhoud, gezamenlijke keuzes en soms aanscherping. Niet omdat het niet goed gaat, maar omdat de ontwikkeling nooit af is.
Wat ik in vrijwel altijd tegenkom als aandachtpunten?:
1. Papier en praktijk spreken niet altijd dezelfde taal
Vaak staat er al veel op papier: visie, afspraken etc. Maar werkt het ook zo in de praktijk? Soms is onvoldoende bekend wat er op papier staat of ingehaald door de werkelijkheid. En soms zie ik juist teams die al stevig (samen)werken, zonder dat dit ergens goed beschreven staat. De vraag is dus niet alleen: hebben we het opgeschreven? Maar vooral: doen we het ook echt?
2. “Wij werken al zo” — maar wie is ‘wij’?
Ik hoor regelmatig: “Wij werken al vanuit de bedoeling.” Wanneer ik doorvraag, blijkt dat soms te betekenen: "ik werk zo". Een stevig lokaal team vraagt om méér dan sterke individuen. Het vraagt gedeelde uitgangspunten en basishouding. Eenduidigheid in hoe je kijkt, samenwerkt en besluiten neemt, zonder dat professionals hun eigenheid verliezen. Want daar zit de meerwaarde.
3. Niet altijd een scherpe opdracht
Waar is het lokaal team precies van? Wat verwachten we van bestuur, beleid en management? En deelt de uitvoering hetzelfde verhaal? Zonder een gezamenlijk kompas ontstaat al snel ruis — niet uit onwil, maar doordat verwachtingen verschillen.
4. Samenwerking leunt soms te veel op personen
Korte lijnen zijn prettig. Totdat iemand vertrekt. In veel gemeenten zie ik samenwerking die te sterk afhankelijk is van personen. Een goede samenwerking vraagt daarom niet alleen goede relaties, maar ook borging.
5. De waan van de dag wint het soms van de bedoeling
Werkdruk, privacyvraagstukken, schotten tussen domeinen en capaciteitsproblemen zijn herkenbaar. Maar juist daardoor komt wat écht belangrijk is soms onder druk te staan: goede vraagverheldering, naast inwoners staan en domeinoverstijgend samenwerken.
De belangrijkste opbrengst van een QuickScan is niet wat beter kan, maar waar je op kan voortbouwen. En trots zijn op wat je al met elkaar hebt bereikt.
